Ελεύθερος Τύπος Ελεύθερη Κοινωνία
Ελευθερία του Τύπου και Ελεύθερη Κοινωνία: Ένας Αναγκαίος Συνεταιρισμός
Σε μια ελεύθερη κοινωνία, η ελευθερία του τύπου αποτελεί βασικό πυλώνα που εξασφαλίζει την ενημέρωση των πολιτών και την ευθύνη των κυβερνήσεων. Η δυνατότητα των δημοσιογράφων να αναφέρουν τα γεγονότα χωρίς περιορισμούς και φόβο αντιποίνων είναι ουσιαστική για την διαφάνεια και την λειτουργία της δημοκρατίας.
Η ελευθερία του τύπου προάγει τον διάλογο και την ανταλλαγή ιδεών, διασφαλίζοντας ότι οι πολίτες έχουν πρόσβαση σε ποικίλες απόψεις και πληροφορίες. Σε μια κοινωνία όπου τα μέσα ενημέρωσης είναι ανεξάρτητα, οι πολίτες μπορούν να αναπτύξουν ενημερωμένες και τεκμηριωμένες απόψεις, ενώ παράλληλα μπορούν να ελέγχουν τις εξουσίες και να ασκούν κριτική στις αποφάσεις τους.
Η επιδείνωση της ελευθερίας του τύπου συχνά οδηγεί σε περιορισμό των ατομικών ελευθεριών και καταπίεση των πολιτών. Οι πολίτες στερούνται τη δυνατότητα να γνωρίζουν τα γεγονότα και να διαμορφώσουν τη γνώμη τους ελεύθερα. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε διαφθορά, κακή διακυβέρνηση και αύξηση της ανισότητας.
Η διασφάλιση της ελευθερίας του τύπου απαιτεί την προστασία των δημοσιογράφων και την ενίσχυση των νομικών και θεσμικών πλαισίων που υποστηρίζουν την ανεξαρτησία τους. Επιπλέον, οι πολίτες πρέπει να αναγνωρίζουν τη σημασία της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας και να υποστηρίζουν ενεργά την ελευθερία του τύπου.
Σε τελική ανάλυση, η ελευθερία του τύπου είναι αδιαχώριστη από την έννοια της ελεύθερης κοινωνίας. Χωρίς την ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης, η κοινωνία κινδυνεύει να χάσει τη φωνή της, την πληροφόρησή της και τη δημοκρατία της.
Παραδείγματα Παραβιάσεων της Ελευθερίας του Τύπου
Τουρκία: Τον Ιανουάριο του 2025, η Τουρκία είδε αύξηση στις παραβιάσεις της ελευθερίας του τύπου, περιλαμβάνοντας αυθαίρετες συλλήψεις, κρατήσεις και καταδίκες δημοσιογράφων. Για παράδειγμα, η δημοσιογράφος Aslıhan Gençay κατηγορήθηκε για πολλαπλά αδικήματα λόγω των ρεπορτάζ της σχετικά με τη διαφθορά. Επίσης, έξι δημοσιογράφοι συνελήφθησαν και στη συνέχεια κρατήθηκαν χωρίς κατάλληλη νομική εκπροσώπηση.
Μοζαμβίκη: Η μετεκλογική βία στη Μοζαμβίκη οδήγησε σε σοβαρές παραβιάσεις της ελευθερίας του τύπου. Δημοσιογράφοι αντιμετώπισαν βία και παρενόχληση από τις δυνάμεις ασφαλείας, και οι πολιτικές δολοφονίες αντιπολιτευόμενων αύξησαν τις ανησυχίες για την ασφάλεια των δημοσιογράφων.
Σαουδική Αραβία: Ο δημοσιογράφος Jamal Khashoggi δολοφονήθηκε το 2018, και υπάρχει συνεχής κριτική για την έλλειψη ανεξάρτητης ποινικής έρευνας. Η έκθεση του ΟΗΕ εμπλέκει τον Σαουδάραβα Πρίγκιπα Διαδόχου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν στη δολοφονία του Κασόγκι, αλλά κανείς δεν έχει λογοδοτήσει.
Τανζανία: Ο ανεξάρτητος δημοσιογράφος Azory Gwanda, ο οποίος ερευνούσε μυστηριώδεις δολοφονίες, έχει εξαφανιστεί από το 2017 και η κυβέρνηση δεν έχει πραγματοποιήσει σωστή έρευνα.
Μεξικό: Οι δημοσιογράφοι στο Μεξικό έχουν αντιμετωπίσει αυξημένες απειλές και παρενόχληση, ειδικά όσοι ασκούν κριτική στην κυβέρνηση. Ο Juan Pardinas, αρχισυντάκτης της εφημερίδας Reforma, έλαβε πολλές απειλές θανάτου μετά την κριτική του προς τον πρόεδρο.
Ελλάδα: Η Ελλάδα έχει αντιμετωπίσει σοβαρές παραβιάσεις της ελευθερίας του τύπου, με αυθαίρετες συλλήψεις και παρενόχληση δημοσιογράφων
. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει εκφράσει ανησυχίες για την κατάσταση των μεταναστών, τα ανθρώπινα δικαιώματα των Ρωμ και την υποβάθμιση της ελευθερίας του τύπου2
.Ρωσία: Η Ρωσία είναι γνωστή για την καταπίεση των δημοσιογράφων, με πολλούς δημοσιογράφους να αντιμετωπίζουν συλλήψεις, βίαιες επιθέσεις και παρενόχληση
.Κίνα: Στην Κίνα, οι δημοσιογράφοι αντιμετωπίζουν σοβαρές παραβιάσεις, συμπεριλαμβανομένων των συλλήψεων, των καταδικών και των παρενόχλησεων
.Βιετνάμ: Στο Βιετνάμ, οι δημοσιογράφοι αντιμετωπίζουν σοβαρές παραβιάσεις, με πολλούς να αντιμετωπίζουν συλλήψεις και βίαιες επιθέσεις.
Η Ελευθερία του Τύπου Πυλώνας της Δημοκρατίας
Βασικό θεμέλιο της Δημοκρατίας αποτελεί η Ελευθερία του Τύπου, η οποία παρουσιάζει υστέρηση τόσο διεθνώς, όσο και στην Ελλάδα και εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις παγκοσμίως. Με την ευκαιρία της σημερινής ημέρας της Ελευθερίας του Τύπου που τιμάται σε όλο τον κόσμο η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Συντακτών, τονίζει τα εξής:
Η Ελευθερία του Τύπου τόσο ως συλλογικός θεσμός της πλουραλιστικής ενημέρωσης της κοινωνίας όσο και ως ατομικό δικαίωμα έκφρασης των πολιτών είναι το βασικό κύτταρο της λειτουργίας της Δημοκρατίας. Γι' αυτό και περιλαμβάνεται τόσο στο ελληνικό Σύνταγμα όσο και στην Παγκόσμια Διακήρυξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ.
Όπως τονίζει η Διεθνής Ομοσπονδία Δημοσιογράφων, φέτος συμπληρώνονται 30 χρόνια από την ιστορική Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στην οποία αποφασίστηκε η ανάδειξη της 3ης Μαΐου ως ημέρα Ελευθερίας του Τύπου. Σήμερα, τονίζει η ΔΟΔ, το δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης λειτουργεί ως καταλύτης για όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα, για αυτό και η Διεθνής, αλλά και η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Δημοσιογράφων στηρίζουν την έκκληση υποστήριξης του Τζούλιαν Ασάνζ καλώντας την κυβέρνηση των ΗΠΑ να αποσύρει τις κατηγορίες σε βάρος του.
Κατόπιν όλων των παραπάνω, ο σεβασμός της ελεύθερης άσκησης της Δημοσιογραφίας και της προστασίας των λειτουργών της αποτελεί αυτονόητη υποχρέωση από την πλευρά της επίσημης πολιτείας και των θεσμικών της οργάνων.
Όσο αφορά στην Ελλάδα, δυστυχώς η φετινή επέτειος βρίσκει τη χώρα μας στην 107η θέση στον κόσμο και στην τελευταία στην Ευρωπαϊκή Ένωση στον κατάλογο των χωρών για την ελευθερία του Τύπου και μάλιστα υπό τον έλεγχο θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για:
- Επιχείρηση παραπληροφόρησης και ελέγχου των ειδήσεων με παρεμβάσεις στα ελληνικά ΜΜΕ.
- Προσπάθεια φίμωσης των δημοσιογράφων με υποβολή καταχρηστικών αγωγών (SLAPPs) με εξοντωτικές χρηματικές ποινές εις βάρος τους.
- Επίσημες και αναιτιολόγητες παρακολουθήσεις δημοσιογράφων που ασκούν ερευνητική δημοσιογραφία ώστε να σταματήσουν την έρευνα.