Η Ελευθερία του Διαδικτύου στα Χέρια των Δισεκατομμυριούχων

Στις 7 Ιανουαρίου, ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Meta, Μαρκ Ζούκερμπεργκ, ανακοίνωσε πως η εταιρεία πρόκειται να εγκαταλείψει σε μεγάλο βαθμό τις προσπάθειες ελέγχου περιεχομένου που δεν παραβιάζει την αμερικανική νομοθεσία. Επικαλούμενος γνωστά επιχειρήματα από τον δεξιό πολιτικό χώρο, περί «λογοκρισίας» και αναξιοπιστίας των ελεγκτών γεγονότων, δήλωσε πως η Meta θα επιστρέψει στις «ρίζες της», προωθώντας την ελευθερία έκφρασης.

Αν αυτή η δήλωση φαίνεται ελκυστική, πρέπει να αγνοήσουμε την πραγματική ιστορία της Meta, τους σκοτεινούς υπαινιγμούς στις δηλώσεις του Ζούκερμπεργκ και τις αντιδημοκρατικές φιλοδοξίες δισεκατομμυριούχων, όπως οι Ζούκερμπεργκ, Έλον Μασκ και Τζεφ Μπέζος, που χρησιμοποιούν τις πλατφόρμες τους για να αποκτήσουν εξουσία. Τα τελευταία χρόνια, οι συγκεκριμένοι επιχειρηματίες έχουν επενδύσει εκατομμύρια για την υποστήριξη πολιτικών και ιδεολογιών που εξυπηρετούν τα συμφέροντά τους.

Οι «ρίζες» της Meta και η πραγματικότητα

Η Meta ισχυρίζεται ότι προστατεύει την ελευθερία λόγου, αλλά η ιστορία της δείχνει πως βασίστηκε στην εκμετάλλευση προσωπικών δεδομένων και στην επιτήρηση. Το Facebook αποτέλεσε το πρώτο «κλειστό οικοσύστημα» που έθεσε περιορισμούς στην ανοιχτή διαδικτυακή αλληλεπίδραση, δημιουργώντας ένα μοντέλο όπου ο έλεγχος της έκφρασης ήταν στρατηγική επιλογή για την απόκτηση κερδών.

Αποτυχίες και συνέπειες

Η Meta έχει εμπλακεί σε σκάνδαλα που κυμαίνονται από την υπόθεση της Cambridge Analytica μέχρι την υποκίνηση βίας, όπως αυτή στη Μιανμάρ ή κατά την επίθεση στο Καπιτώλιο το 2021. Ενώ ο Ζούκερμπεργκ υποστηρίζει πως οι πολιτικές της εταιρείας ήταν «περιοριστικές» σε θέματα όπως η μετανάστευση και τα δικαιώματα φύλου, αυτές οι πολιτικές απλώς απέτρεπαν τη ρητορική μίσους και την υποτίμηση ανθρώπων. Τώρα, με τις νέες αλλαγές, ανοίγει ο δρόμος για μεγαλύτερη ανοχή σε επιθετική ρητορική.

Οι αποφάσεις της Meta να σταματήσει συνεργασίες με οργανισμούς ελέγχου γεγονότων και να ενισχύσει τη ρητορική μίσους εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική που εξυπηρετεί τα συμφέροντα της ακροδεξιάς. Παράλληλα, δισεκατομμυριούχοι όπως ο Ζούκερμπεργκ και ο Μασκ συνεχίζουν να ενισχύουν ανισότητες και να εκμεταλλεύονται πόρους, ενώ αγνοούν τις ευθύνες τους προς το κοινωνικό σύνολο.

Η απόφαση της Meta να μειώσει τον έλεγχο περιεχομένου δεν θα επηρεάσει μόνο τις πλατφόρμες της, αλλά και το διαδίκτυο γενικότερα, ανοίγοντας το δρόμο για την ενίσχυση ακραίων φωνών και την εξάπλωση της παραπληροφόρησης. Στον πυρήνα αυτών των αποφάσεων βρίσκεται η συγκέντρωση εξουσίας στα χέρια λίγων, εις βάρος της δημοκρατίας και των πιο ευάλωτων κοινωνικών ομάδων.

Η Λογοκρισία στην Ψηφιακή Εποχή

Η ελευθερία της έκφρασης και της δημοσίευσης αποτελεί θεμέλιο μιας δημοκρατικής κοινωνίας, διασφαλίζοντας την ισότιμη άσκηση των δικαιωμάτων και την προώθηση των βασικών αξιών. Δημιουργεί ένα ανοιχτό πεδίο διαλόγου, όπου μέσα από την ανταλλαγή απόψεων επιδιώκεται η αναζήτηση της αλήθειας.

Υπό αυτό το πρίσμα, γίνεται κατανοητό ότι η λογοκρισία και οι άμεσες ή έμμεσες παρεμβάσεις, είτε κρατικές είτε μη, παρεμποδίζουν την απρόσκοπτη άσκηση της ελευθερίας της έκφρασης. Παρόλο που αυτό το δικαίωμα κατοχυρώνεται από πολυάριθμα νομικά κείμενα, όπως το Σύνταγμα (άρθρο 14), ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (άρθρα 10, 11, 42 – τίτλος II), η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (άρθρα 9 και 10) και το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα (άρθρο 19), δεν πρόκειται για απόλυτο δικαίωμα. Υπόκειται σε περιορισμούς, ιδιαίτερα όταν συγκρούεται με άλλα θεμελιώδη ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα, όπως η προστασία της ιδιωτικής ζωής, των προσωπικών δεδομένων, της τιμής και της υπόληψης. Επιπλέον, μπορεί να περιορίζεται για λόγους που αφορούν τη δημόσια τάξη, την εθνική ασφάλεια, την εδαφική ακεραιότητα, το κύρος της δικαιοσύνης και την προστασία των χρηστών ηθών.

Το Facebook, όπως και άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, έδωσε στους χρήστες τη δυνατότητα τόσο να έχουν πρόσβαση σε μια πολυφωνική ροή πληροφοριών όσο και να εκφράζουν δημόσια τις απόψεις τους σε έναν ενιαίο διαδικτυακό χώρο, κάτι που δεν ήταν εφικτό μέσω των παραδοσιακών ΜΜΕ. Ωστόσο, η τεράστια επιρροή που απέκτησαν αυτές οι πλατφόρμες λόγω της μαζικής τους χρήσης δεν παραμένει χωρίς έλεγχο.

Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου περιεχόμενο ή ακόμη και ολόκληρα προφίλ χρηστών διαγράφηκαν, οδηγώντας σε φαινόμενα εσωτερικής λογοκρισίας. Ιδιαίτερα όσον αφορά τις καταγγελίες κατά εταιρειών όπως η Facebook Inc., η αμερικανική νομολογία έχει αποφανθεί ότι, δεδομένου πως οι πάροχοι διαδικτυακών υπηρεσιών δεν αποτελούν κρατικούς φορείς, έχουν το δικαίωμα να επιβάλλουν περιορισμούς στο περιεχόμενο που διακινείται στις πλατφόρμες τους.

Η Πρόσβαση στην Πληροφόρηση στην Ελλάδα: Προκλήσεις και Ζητήματα

Η Ελλάδα αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα όσον αφορά την ελευθερία του τύπου και την πρόσβαση στην πληροφόρηση. Τα τελευταία χρόνια, η χώρα έχει σημειώσει δραματική πτώση στις διεθνείς κατατάξεις για την ελευθερία του Τύπου, ενώ οι δημοσιογράφοι αντιμετωπίζουν εμπόδια στην πρόσβαση σε δημόσια δεδομένα, νομικούς περιορισμούς και, σε ορισμένες περιπτώσεις, παρακολουθήσεις και παρενοχλήσεις.